Râkım, eski Tophane kavaslarından birinin oğlu olarak doğmuş, maddi yokluk içinde henüz bir yaşındayken yetim kalmıştır. Onu annesinin cariyelerinden olan, yaşı ilerlemiş Fedai Kalfa adeta kendi çocuğuymuşçasına el emeğiyle çalışarak büyütmüştür. Râkım, olağanüstü zekâsı ve çalışma azmi sayesinde rüştiye eğitiminden sonra kendi çabasıyla Arapça, Farsça, Fransızca dillerini ve çeşitli Batı ilimlerini öğrenmiştir. Hariciye Kalemi'nde işe girdikten sonra yabancılara Türkçe dersleri vererek ve gazetelere yazılar yazarak servetini alın teriyle kazanmıştır. Çalışarak elde ettiği refahı gösterişe değil, kütüphanesine, evinin bakımına ve şefkatle himaye ettiği cariyesi Canan'a harcar. Canan'ı mükemmel bir hanımefendi olarak yetiştirmiş, ona kardeş, dost ve nihayetinde bir eş olarak kalbini açmıştır. Tanzimat devrinin, Batı'yı akılcı yollarla benimsemiş ancak Doğu'nun ahlak ve namus köklerinden kopmamış ideal Türk aydınını simgeler.
Babası, Salıpazarı'nda yıkık dökük bir ev ve bir Arap cariye (Fedai) bırakarak o henüz yetimken ölmüştür. Çok geçmeden annesini de kaybeden Râkım'a, Fedai Kalfa kendi namuslu alın teriyle çamaşırcılık vb. yaparak bakmıştır. Bu yoksulluk dönemi, Râkım'ı çalışmaya ve kazanmanın değerini bilmeye, karakterini de gurur ve kibirden uzak bir bilgeliğe itmiştir.
Metinde fiziksel görünüşünden ziyade tertipli, sade ve uyumlu giyinişine vurgu yapılır. İngilizlerin meclisinde yahut alafranga davetlerde bile aşırı süse kaçmayan ancak beyefendiliğine yakışır, temiz takım elbiselere bürünen, terbiyeli, yüzü güleç ve kendinden emin, yakışıklı ve olgun duruşlu bir genç adamdır.
Canan
Himayesinde yetişen kölesi, sonrasında en çok saygı duyduğu ve şefkat beslediği büyük aşkı.
Josephino
Kısa süreli tutkulu bir flörtten sonra en yakın dostu ve destekçisi olan hocası ve arkadaşı.
Can (Jane)
Kendisine karşılıksız aşık olan ve üzüntüsünden ölümün kıyısına gelen saf, soylu öğrencisi.
Mr. Ziklas
Kendisine derin hürmet gösteren ve damat olarak görmek isteyen patronu.
Fedai Kalfa
Kendisine annelik yapan, ocağının temeli ve en güvendiği sırdaşı.
Felâtun Bey
Eski tanıdığı, acıyarak izlediği ve kendi çalışma prensiplerinin tam zıddı olan Batı özentisi rakip.