Auteur · 1 werken
John Ronald Reuel Tolkien werd op 3 januari 1892 geboren in Bloemfontein in Zuid-Afrika. Toen zijn moeder in 1895 met haar twee zoons naar Engeland terugkeerde, bleef zijn vader Arthur, bankdirecteur, daar achter en stierf het jaar erop. Zijn jeugd speelde zich af op het platteland bij Birmingham. Zijn moeder Mabel ging in 1900 over tot het katholicisme; toen zij in 1904 aan diabetes overleed, kwamen de twee broers onder voogdij van pater Francis Morgan. Op school werden oude talen en zelfverzonnen alfabetten zijn eigenlijke bezigheid.
Aan Exeter College in Oxford stapte hij van de klassieke filologie over op de Engelse taal en studeerde in 1915 met de hoogste lof af. In 1916 trouwde hij met Edith Bratt en werd datzelfde jaar als officier naar de Somme gestuurd. De koorts die hij in de loopgraven opliep bracht hem terug naar Engeland; in de maanden van zijn herstel begon hij aan 'Het boek van de verloren verhalen', waaruit later 'De Silmarillion' groeide.
Na de oorlog werkte hij aan de Oxford English Dictionary, doceerde in Leeds en keerde in 1925 terug naar Oxford als hoogleraar Angelsaksisch. Zijn lezing over 'Beowulf' uit 1936 maakte de weg vrij om het epos als literatuur te lezen. 'De Hobbit', ontstaan uit een verhaal dat hij zijn kinderen vertelde, verscheen in 1937; toen om een vervolg werd gevraagd begon een karwei van meer dan tien jaar, en 'In de Ban van de Ring' verscheen in 1954-1955 in drie delen.
Tolkien maakte eerst de talen en daarna de volken die ze zouden spreken; de wereld die hij beschreef had een eigen kaart, een eigen kalender, een eigen poëzie. Zijn ernstige toon, geleund op de taal van het epos, hield de kritiek lang op afstand, terwijl lezers het boek van hand tot hand doorgaven. Edith stierf in 1971; Tolkien overleed op 2 september 1973 in Bournemouth en werd in Oxford naast zijn vrouw begraven. Het onvoltooide 'Silmarillion' werd door zijn zoon Christopher samengesteld en in 1977 uitgegeven.
Tolkien schreef in de schaduw van twee wereldoorlogen, in jaren waarin het modernisme de literatuur beheerste. Terwijl de vormexperimenten van Joyce en Woolf, het versplinterde bewustzijn en de benauwenis van de stad de maatstaf waren, wendde hij zich tot het landelijke Engeland dat de industrie uitwiste en tot de middeleeuwse epische traditie. Toen 'In de Ban van de Ring' in de jaren vijftig verscheen, verwierpen critici het als ontsnappingslectuur; het dispuut of fantastiek serieus te nemen viel, duurde jaren. In een eeuw van totalitaire regimes en totale oorlog verzette hij zich altijd tegen een allegorische lezing van zijn boek.
