Przemówienie

Mustafa Kemal darzy nieskończonym zaufaniem talenty militarne i dyplomatyczne İsmeta Paszy oraz jego bezgraniczną lojalność. Gdy podczas rokowań w Lozannie İsmet Pasza popada w konflikt z szefem rządu Rauf-bejem, za jego plecami niezłomnie staje autorytet i poparcie Mustafy Kemala. Łączy ich zarówno relacja przełożony–podwładny, jak i silna wspólnota myśli oraz głębokie braterstwo.

W telegramie skierowanym do İsmeta Paszy, który pisał: «W każdej trudnej chwili zjawiasz się niczym Chidr», Mustafa Kemal odpowiada słowami: «Ściskam Cię z całego serca, mój bracie».

Choć początkowo ruszyli tą samą drogą ku wyzwoleniu ojczyzny, na etapie proklamowania republiki i wdrażania reform powstały między nimi głębokie przepaście ideologiczne. Emocjonalne przywiązanie Rauf-beja do kalifatu i sułtanatu zderzyło się z radykalną, oświeceniową wizją Mustafy Kemala. Mustafa Kemal oskarża go o wprowadzanie narodu w błąd i wykorzystywanie dogmatów religijnych jako broni politycznej.

Gdy Rauf-bej sugerował w parlamencie, że ogłoszenie republiki było «faktem dokonanym zgotowanym przez nieodpowiedzialne osoby», Mustafa Kemal zarzucił mu zwodzenie opinii publicznej i wstecznictwo.

Relacja obu dowódców, złączonych wspólnym losem od czasu kongresu w Erzurumie, staje na krawędzi zerwania w kwestii frakcji politycznych w Zgromadzeniu oraz rozdziału wojska od polityki. Żądanie Kâzıma Karabekira, by dowódcy wojskowi mieli decydujący głos w sprawach cywilnych reform, kłóci się z demokratycznym i świeckim ideałem państwa narodowego Mustafy Kemala. Wzajemny szacunek ustępuje miejsca głębokiej nieufności.

Słowa Kâzıma Karabekira o proklamacji republiki: «nas o zdanie nie pytano», oraz krytyka ze strony Mustafy Kemala, zarzucającego mu instrumentalne wykorzystywanie armii w polityce.

Pomiędzy oddanym sprawie wyzwolenia ojczyzny Mustafą Kemalem a Damatem Feritem Paszą, który w imię utrzymania własnego stanowiska kolaborował z brytyjskim imperializmem i wbił narodowi tureckiemu nóż w plecy, nie ma żadnej płaszczyzny porozumienia. Mustafa Kemal uważa ów rząd za siedlisko zdrady, a jego obalenie siłą narodu czyni swym priorytetem.

Postawienie przez Mustafę Kemala, po obaleniu gabinetu Damata Ferita, nowo powstającym rządom twardego warunku, by «nie popychały kraju w przepaść tak jak Damat Ferit Pasza».

Ethem, będący początkowo pożytecznym dowódcą sił milicyjnych w walce z grecką okupacją i wewnętrznymi rewoltami, z czasem przeistacza się w samowolnego watażkę. Odrzucając podporządkowanie się regularnej armii, okazuje pychę i nieposłuszeństwo. Wobec tej postawy negującej dyscyplinę zostaje z rozkazu Mustafy Kemala bezwzględnie rozbity i zmuszony do szukania schronienia u wroga.

Wysyłanie przez Czerkiesa Ethema zuchwałych telegramów bezpośrednio do Zgromadzenia z odmową uznania dowództwa İsmeta Paszy oraz wydanie przez Mustafę Kemala rozkazu wojskom, by go zmiażdżyć.

W czasie konferencji w Lozannie fakt, że İsmet Pasza pełnił funkcję głównego delegata, a Rauf Bej premiera, doprowadził do dyplomatycznego pata między tymi dwoma politykami. Rauf Bej był niezadowolony z tego, że İsmet Pasza nie konsultował z nim procesów decyzyjnych i próbował zarzucić mu niekompetencję; Mustafa Kemal jednak w tym sporze jednoznacznie poparł İsmeta Paszę.

Uparcie zgłaszany przez Raufa Beja sprzeciw wobec przejęcia Karaağaç w zamian za greckie reparacje podczas negocjacji w Lozannie oraz ominięcie go przez İsmeta Paszę i uzyskanie zgody bezpośrednio od Mustafy Kemala.

Mustafa Kemal stawia wyraźne granice próbom Tevfika Paszy, który w imieniu rządu stambulskiego dąży do ponownego podporządkowania sobie Anatolii. Mimo zachowania pełnego szacunku języka, Mustafa Kemal wielokrotnie i bezwzględnie uświadamia Tevfikowi Paszy, że jedynym reprezentantem narodu tureckiego jest Ankara, a struktury w Stambule to jedynie „marionetka”.

Zdecydowane odrzucenie przez Mustafę Kemala propozycji Tevfika Paszy dotyczącej wspólnego udziału w konferencji londyńskiej słowami: „Usuńcie się na bok, jedynym prawowitym rządem jest Ankara”.

Ali Fuat Pasza, wybitny dowódca w początkowych fazach walki narodowowyzwoleńczej, traci autorytet na froncie po porażce w bitwie pod Gediz. Mustafa Kemal przekonuje go i mianuje ambasadorem w Moskwie. W kolejnych latach, wraz z Raufem Bejem i Karabekirem, znajdzie się on w szeregach opozycji sprzeciwiającej się pośpiesznemu ogłoszeniu republiki.

Osobista wizyta Mustafy Kemala na froncie w celu zbadania sytuacji po nieudanym ataku pod Gediz oraz mianowanie Alego Fuata Paszy ambasadorem w Moskwie.

Fakt, że Bekir Sami Bej, wysłany do Europy jako minister spraw zagranicznych, zawarł tajne porozumienia z państwami imperialistycznymi bez uwzględnienia zasad niepodległościowych Ankary, budzi gniew Mustafy Kemala. Nieidący na najmniejszy kompromis w kwestii niepodległości Mustafa Kemal natychmiast unieważnia te układy i zmusza Bekira Samiego Beja do dymisji.

Uznanie podpisanych przez Bekira Samiego Beja w Londynie porozumień o koncesjach gospodarczych i wymianie jeńców za sprzeczne z Paktem Narodowym (Misak-ı Millî) oraz odrzucenie ich przez parlament.

Mustafa Kemal na niektórych etapach uważa umiejętności wojskowe Refeta Paszy za niewystarczające lub chwiejne. Zwłaszcza jego bierność na stanowiskach dowódcy frontu, a później poparcie dla prokalifackiej polityki Raufa Beja sprawiają, że Mustafa Kemal ocenia go jako postać politycznie niebezpieczną i słabą.

Brak reakcji ze strony Refeta Paszy i nieużycie własnej kawalerii podczas bitwy pod Aslıhanlar mimo próśb o wsparcie ze strony dowódców, a także oburzenie Mustafy Kemala tą sytuacją.