Çocukluk yıllarında yaramazlıkları ve daldan dala zıplayan yapısı nedeniyle 'Çalıkuşu' lakabını alan Feride, İstanbul'da teyzelerinin köşkünde ve Dame de Sion'da yatılı okuyarak büyür. Küçük yaşta önce annesini sonra babasını kaybetmiştir. Teyze oğlu Kâmran ile birbirlerini severek nişanlanırlar; ancak düğünlerine günler kala Kâmran'ın Münevver adında bir kadınla ona ihanet ettiğini öğrenir. Gururunu her şeyin üstünde tutan Feride, Kâmran'ı terk eder ve köşkten kaçarak Maarif Nezareti aracılığıyla Anadolu'nun zorlu köylerine ve kasabalarına öğretmen olarak gider. Yolculuğu boyunca güzelliği (Gülbeşeker lakabını alması) ve bekâr bir kadın olması nedeniyle defalarca asılsız iftiralara, dedikodulara maruz kalır. Zeyniler'de evlatlık edindiği Munise'yi kaybedince büyük bir çöküş yaşar. Sonunda Doktor Hayrullah Bey, onu korumak için kendisiyle kâğıt üzerinde evlenir ve vasiyetiyle Feride'yi hayatındaki en büyük aşkı ve en büyük yarası olan Kâmran'a geri dönmeye mecbur bırakır.
Annesi Güzide'yi beş yaşında derme çatma bir evde veremden kaybetmiştir. Babası Nizamettin Bey bir süvari binbaşısıdır ve o da kısa süre sonra hayatını kaybeder. Sörler Mektebi'nde yatılı okuduktan sonra tatillerini teyzelerinin evlerinde, Kozyatağı'nda geçirmiştir. Burada Kâmran'la olan çocukluk çekişmeleri önce gizli bir aşka, sonra yarım kalan, kırık bir nişanlılık hikayesine dönüşmüştür.
Uzun boylu değilse de narin ve kıvrak vücutlu, kısa kesilmiş ve genellikle dalgalı olarak anlına dökülen çok koyu renk saçlı. İri, ışıl ışıl aydınlık ela gözlere (bazen yeşile çalan) sahiptir. Üst dudağı hafif kısa olduğu için dudakları daima yarım açık ve gülümsüyor gibi görünür. Zeyniler ve Anadolu macerasında genellikle kara tafta bir mektep gömleği veya çirkin çarşaflar arkasına saklanmaya çalışır.
Munise
Anadolu'da evlat edindiği ve onu hayata bağlayan en kıymetli hazinesi.
Kâmran
Affedilmez bir ihanetin faili olarak gördüğü ama hayatı boyunca söküp atamadığı eski nişanlısı.
Müjgân
Ona sırlarını açabildiği tek dert ortağı ve kız kardeşi gibi gördüğü kuzeni.
Doktor Hayrullah Bey
Kendisini iftiralardan ve Anadolu'nun yırtıcı dedikodu çarkından koruyan ruhani babası ve sahte kocası.