Marc J. Seifer
Nikola Tesla'nın hayatını ve sırlarını derinlemesine inceleyen, açıklama ve biyografi niteliği taşıyan en önemli eser Marc J. Seifer tarafından kaleme alınan Nikola Tesla - Bir Dâhinin Biyografisi kitabıdır. Tesla'nın kendi anlatımı için ise Nikola Tesla Kendini Anlatıyor eserine başvurabilirsiniz.
Nikola Tesla'nın insanlığın evrensel faydası için doğanın sırlarını çözmeye ve devasa sistemler kurmaya yönelik saf tutkusu ile; rakiplerinin ve finansörlerinin kâr, patent tekelciliği ve pragmatizm odaklı, entrikalarla dolu acımasız dünyası arasındaki bitmek bilmeyen yaşam mücadelesidir.
Başlangıçta Hırvatistan, Avusturya, Prag ve Paris; ancak öykünün asıl odak noktası Amerika Birleşik Devletleri'dir (New York, Pittsburgh, Chicago, Niagara ve Colorado).
19. yüzyılın son çeyreği ile 20. yüzyılın ilk yarısı (ağırlıklı olarak 1856 - 1943 arası Yaldızlı Çağ dönemi).
Bilimsel keşiflerin heyecanı, teknolojik devrimin ihtişamı ve aynı zamanda acımasız bir ticari rekabetin getirdiği gergin, akademik ve yer yer karanlık bir atmosfer.
Yazar Marc J. Seifer tarafından üstlenilen araştırmacı, objektif, biyografik, tarihsel ve yer yer psiko-tarihsel derinlik sunan üçüncü şahıs akademisyen anlatıcı.
Buluşların değer bulması ve hayata geçmesi için patentlenmesi, devasa şirketler tarafından benimsenmesi ve güçlü finansörler tarafından desteklenmesi zorunludur. Dâhilik tek başına hayatta kalmak için yetersizdir; acımasız kapitalist manevralar, mahkeme salonları ve kamuoyu manipülasyonları bilime yön vermektedir.
Sanayi Devrimi'nin son evresi olan Elektrik Çağı'nın eşiğindeyiz. Amerika'da Edison, Westinghouse, J.P. Morgan gibi titanların sektörü tekelleştirdiği Yaldızlı Çağ kapitalizmi yaşanmaktadır. Göçmenlerin Amerika'da tutunma çabaları ve Avrupa'nın aristokratik akademik geleneği ile Amerikan pragmatizminin çatışması arka plandadır.
Kişiler çember üzerinde eşit aralıklarla dizilir; çizgilere tıklayarak ilişki türü ve dinamiğini okuyabilirsiniz.
Bir çizgiye tıklayarak ilişki detayını açın.
Başlangıçta usta(Edison) ile çırak(Tesla) ilişkisi olarak başlar. Ancak vizyon uyuşmazlığı ve Edison'un finansal vaatlerini tutmamasıyla kopar. Sonrasında Elektrik Savaşları'nda (AC vs DC) amansız ve ahlaki sınırları zorlayan bir rekabete (kara propaganda, idam sehpaları) dönüşür.
Edison'un Tesla'ya vaat ettiği 50 bin doları vermeyip 'Sen bizim Amerikan mizahımızı anlamıyorsun' diyerek onu kestirip atması ve sonrasında AC'yi engellemek için elektrikli idam kampanyasını başlatması.
Westinghouse, Tesla'nın icatlarının ticari değerini ve önemini anlayan, ona finansman ve saygı sağlayan vizyoner bir kapitalisttir. Güç dengesi finansal olarak Westinghouse'ta olsa da teknolojik dehaya duyduğu saygıyla birbirlerine muhtaçtırlar. Şirket zor duruma düşünce Tesla fedakarlık yapar.
Westinghouse'un şirketi batmak üzereyken Tesla'nın, sözleşmesini kendi elleriyle yırtarak milyonlarca dolarlık telif hakkından vazgeçtiği iddia edilen tarihi an.
Katı, dini görevlerine bağlı ve entelektüel olan Milutin, oğlunun rahip olmasını istemektedir. Güç dengesi otoriter babanın elindedir ancak Tesla inatla mühendisliği seçer. Ölüm döşeğindeki hastalık Tesla'nın elindeki en büyük manevi şantaja dönüşür ve babayı ikna eder.
Tesla çok hastalandığında mühendislik okumasına izin verirse iyileşeceğini söylemesi üzerine babasının gözyaşları içinde bu şartı kabul etmesi.
Edison'un şirketleri ile Westinghouse'un şirketleri arasında Elektrik Savaşları baş gösterir. Westinghouse yenilikçi (AC) teknolojiyi ucuz fiyatla sunarken, Edison pazar payını korumak için devlet destekli korkutma taktikleri geliştirir. Gerilim had safhadadır.
Edison'un, Westinghouse'un alternatif akımını karalamak için Harold Brown aracılığıyla hayvanları ve ardından insanları elektrikli sandalyede AC ile idam ettirmesi.
Batchelor, Tesla'yı Avrupa'da keşfeden ve Amerika'ya Edison'un yanına yollayan ana köprüdür. İlişki, yetenekli bir çalışana duyulan takdir üzerine kuruludur, fakat Batchelor nihayetinde Edison'un kurumsal sadık adamıdır.
Batchelor'un Edison'a yazdığı efsanevi tavsiye mektubu: 'İki muhteşem adam tanıyorum. Biri sensin, diğeri ise bu genç adam.'
Martin, Tesla'nın icatlarını kamuoyuna tanıtan, kitaplarını yayınlayan ve editörlüğünü yapan, Tesla'yı sosyeteye takdim eden önemli bir figürdür. Ancak zamanla Tesla'nın paranoyaları ve finansal gerilimler aralarını açacaktır.
Martin'in editörlüğünü yaptığı prestijli dergilerde, Tesla'nın alternatif akım ve telsiz iletimi icatlarını parlatıcı ve savunucu sayısız başyazı hazırlaması.
Morgan mutlak finansal gücü elinde tutar. Tesla'nın vizyoner (fakat çok masraflı) projeleri karşısında pragmatik ve kâr odaklı bir duruş sergiler. İlişkide korkunç bir asimetrik güç dengesi ve iletişim uyuşmazlığı vardır.
Morgan'ın, Wardenclyffe kulesine fon sağlamayı durdurması ve Tesla'nın bedava küresel enerji vizyonunu ticarileştirilemez bulduğu için onu ortada bırakması.
İkisi de Sırp kökenlidir. Başlangıçta aynı akademik ve sosyal çevrelerde bulunmalarına rağmen, Pupin zamanla Marconi'yi ve Edison'u haklı bularak Tesla'nın tezlerini çürütmeye veya görmezden gelmeye çalışır. Gizli bir kıskançlık ve prestij yarışı mevcuttur.
Pupin'in, Amerikan Patent Ofisi'nde ve mahkeme koridorlarında Tesla'nın değil Marconi'nin telsiz patentlerinin savunuculuğunu yapmış olması.
