Autor · 5 dzieł
Fiodor Michajłowicz Dostojewski urodził się w 1821 roku w Moskwie, w służbowym mieszkaniu Szpitala Maryjskiego dla ubogich, gdzie jego ojciec pracował jako lekarz. Dorastał wśród siedmiorga rodzeństwa, w domu, w którym rządziła surowość. Matka zmarła na gruźlicę w 1837 roku; rok później wstąpił do Szkoły Inżynierii Wojskowej w Petersburgu. Ojciec zmarł w 1839 roku. Ukończył kurs inżynierski, lecz wkrótce porzucił służbę, postanowiwszy żyć z pióra.
Pierwszą jego ogłoszoną pracą był przekład Eugenii Grandet Balzaka. Biedni ludzie, wydani w 1846 roku, zyskali pochwałę krytyka Bielińskiego i z dnia na dzień przyniosły mu nazwisko. Wzlot trwał krótko: w 1849 roku aresztowano go za udział w kole Pietraszewskiego, gdzie czytano zakazane teksty. W grudniu wyprowadzono go na plac pod rozstrzelanie; egzekucję wstrzymano w ostatniej chwili odczytanym ukazem.
Cztery lata spędził na katordze w Omsku; wtedy też zaczęły się napady padaczki. W 1859 roku wrócił do Petersburga i wraz ze starszym bratem Michałem wydawał czasopisma. W 1864 roku stracił żonę, a kilka miesięcy później Michała; długi i nałóg gry ścigały go latami. Aby zdążyć przed terminem umowy, podyktował Gracza w dwadzieścia sześć dni; stenografka, która go spisała, Anna Snitkina, rok później została jego żoną.
W Zbrodni i karze, Idiocie, Biesach i Braciach Karamazow sprawdzał, jak daleko myśl potrafi zaprowadzić człowieka, i oddawał spór samym bohaterom: ten, kto broni idei, i ten, kto ją obala, mówią w powieści z równą siłą. Przemówienie wygłoszone w Moskwie w 1880 roku, przy odsłonięciu pomnika Puszkina, odbiło się szerokim echem. Zmarł w Petersburgu 9 lutego 1881 roku; za trumną szedł ogromny tłum.
Dostojewski pisał w latach, gdy Rosja spierała się, czy iść za Zachodem, czy wrócić do własnej tradycji. Za młodu obracał się wśród okcydentalistów i socjalistów utopijnych; po katordze zwrócił się ku poczwiennictwu, wierze w rodzimą glebę i lud. Jego terenem były powieść realistyczna i polemika czasopism lat sześćdziesiątych XIX wieku, a spór z nihilizmem, racjonalizmem i ruchem rewolucyjnym przechodził wprost do książek. Ucisk za Mikołaja I, reformy Aleksandra II i narastająca fala terroru stanowiły podłoże tego pisarstwa.
