Karakterler

Ciotka Bekej

Córka Mumin-dada i żona Orozkula. Jej dusza pociemniała z powodu upokorzeń związanych z niemożnością posiadania dzieci, etykietką „bezpłodnej” w tradycyjnej strukturze kirgiskiej oraz nieustannym biciem przez męża. Nie potrafi wyrwać się z nędznego życia; z każdym dniem przyzwyczaja się do tyranii męża i staje się wspólniczką w złu, uczestnicząc w jego przestępstwach, podczas których oboje piją alkohol.

Czyngiz Ajtmatow

Czyngiz Ajtmatow urodził się 12 grudnia 1928 roku we wsi Szeker w dolinie Tałasu w Kirgizji. Ojciec, Torekuł Ajtmatow, był jednym z pierwszych kirgiskich komunistów i działaczem partyjnym, matka, Nagima, pochodziła z rodziny tatarskiej. Część dzieciństwa spędził w Moskwie, gdzie studiował ojciec. W 1937 roku ojca aresztowano jako „wroga ludu”, a w 1938 rozstrzelano. Rodzina wróciła na wieś; w latach wojny zaledwie czternastoletni chłopiec pracował jako pisarz w sielsowiecie. W 1946 roku zaczął uczyć się na weterynarza, w 1953 ukończył instytut rolniczy we Frunze i przez pewien czas pracował jako zootechnik. Pierwsze opowiadania ogłosił w 1952 roku. W latach 1956–1958 studiował w Instytucie Literackim imienia Gorkiego w Moskwie; „Dżamila”, która wyrosła z tamtych lat, od razu przyniosła mu nazwisko. Od 1959 roku był korespondentem „Prawdy” w Kirgizji. W 1963 roku tom zbierający jego opowieści gór i stepu przyniósł mu Nagrodę Leninowską; w tym samym roku ukazała się „Matka Ziemia”. W „Białym statku” (1970) dojrzała narracja, w której legenda splata się z rzeczywistością. W powieści „Dzień dłuższy niż stulecie” (1980) połączył legendę o mankurcie, niewolniku z wymazaną pamięcią, z niepamięcią własnych czasów. Pod koniec lat osiemdziesiątych został jednym z doradców Gorbaczowa, potem ambasadorem w Luksemburgu i Brukseli. Pisał po kirgisku i po rosyjsku, często sam się tłumacząc. Legendy, lamenty i opowieści o zwierzętach z tradycji ustnej wprowadził do współczesnej powieści, a zwyczajne życie na stepie zamienił w powszechne pytanie sumienia. Zmarł 10 czerwca 2008 roku w Norymberdze. Pochowano go na cmentarzu Ata-Bejit, do którego powstania sam się przyczynił i gdzie spoczywają szczątki jego ojca.

Chłopiec

Porzucone dziecko, które ukończyło siedem lat i weszło w ósmy rok życia, pozostawione przez rodziców pod opieką dziadka w odległej dolinie San-Tasz. Jego największą pasją jest patrzenie w dal przez lornetkę i budowanie własnego świata poprzez rozmowy ze skałami i roślinami. Sprzeciwiając się pozbawionym uczuć, samolubnym dorosłym z trzech okolicznych rodzin, zachowuje w duszy swoją niewinność i legendy opowiedziane przez dziadka. Widząc krzywdę dziadka i tragiczne zabicie legendarnej Matki-Jelenia, odrzuca świat rzeczywisty. Pozostając wiernym marzeniu o staniu się rybą, by dopłynąć do białego statku, dokonuje własnego tragicznego buntu w wodach strumienia.

Kulubeg

Jeden z kierowców ciężarówek, którzy przyjeżdżają transportować kamień w góry. Dumny, uczciwy i silny młody człowiek po służbie wojskowej. Kulubeg reprezentuje nowe pokolenie lojalne wobec rodu „Bughu” (Matki-Jelenia). Dzięki przetrwaniu trudów po utknięciu w burzy oraz swojej prawości, a także wyobrażonym (i częściowo rzeczywistym) scenom, w których utarł nosa Orozkulowi, stał się w oczach dziecka idealnym bohaterem.

Dziadek Mumin

To starzec znany wiejskim starszyźnie jako „Zwinny Mumin”, rozpoznawalny dzięki swoim szybkim dłoniom, pracowitości i niekończącym się dobrym intencjom. Wziął dziecko pod swoją opiekę. Pomimo wszelkich dobrych chęci i ciężkiej pracy, bezwarunkowo poddaje się prześladowaniom Orozkuła, by nie dopuścić do rozpadu nieszczęśliwego małżeństwa swojej córki, Bekiej. Płaci cenę za całe życie pozwalania na to, by go miażdżono; w ostatniej scenie, pod groźbami dręczycieli, własnymi rękami zabija Rogatą Matkę-Jelenia – mityczne stworzenie, w które głęboko wierzy. Staje się to nieodwracalnym upadkiem jego godności i duszy.

Babcia

Druga żona Mumin-dada, kobieta o kwaśnym usposobieniu, pozbawiona uczuć. Wykorzystuje każdą okazję, by dać dziecku odczuć, że nie jest jego prawdziwą matką. Ciągłym zrzędzeniem i gniewem w domu całkowicie osacza Mumina. Samolubnie ignoruje tyranię Orozkula wobec chłopca oraz nękanie własnej córki, byle tylko utrzymać porządek w domu (Mumin pracuje i przynosi pieniądze).

Orozkul

Jest szefem straży w rezerwacie San-Tasz. To niemoralny, tyraniczny i grubiański człowiek, który prawnie reprezentuje państwo, lecz w praktyce działa jak bezwzględny feudalny władca. Pustkę i brak dzieci w swoim życiu próbuje zagłuszyć, bijąc żonę i terroryzując otoczenie. Natura jest dla niego jedynie przedmiotem służącym jego pozycji; brutalnie niszczy las i zabija jelenie z legendy tylko po to, by przypodobać się gościom i poniżyć teścia.

Sejdahmet

Głowa drugiej rodziny leśników w osadzie; człowiek, który unika pracy, fizycznie silny, ale leniwy i obojętny. Płynie z prądem sytuacji, zaspokajając swoje ego poprzez podlizywanie się Orozkulowi i szydzenie z Mumina.