Karakterler

Arkadiusz Iwanowicz Swidrygajłow

Były pracodawca Dunii i mroczne odbicie reprezentujące możliwość moralnego upadku Raskolnikowa. Jest byłym więźniem i według plotek, ukrywał w cieniu sprawę morderstwa swojej żony Marty Pietrownej, którą miał otruć. To hedonista i nihilista bez granic; przekroczył wszelkie granice dobra i zła (czasami krzywdząc małą dziewczynkę, a innym razem rozdając wszystkie swoje pieniądze osieroconym rodzeństwu Soni). Żywi chorobliwą miłość do Dunii i próbuje ją zdobyć szantażem, podsłuchawszy potajemnie sekret Raskolnikowa. Jednak gdy uświadamia sobie z pewnością, że Dunia nigdy go nie pokocha, popełnia samobójstwo w ostatecznym stadium swojego wewnętrznego nihilizmu i mroku, w atmosferze duchów, urojeń i zimnej petersburskiej nocy.

Awdotia Romanowna (Dunia) Raskolnikowa

Dunia, siostra Raskolnikowa, wyróżnia się urodą, szlachetnym charakterem, niezłomną cnotą i głęboką miłością do brata. Jest na tyle bezinteresowna, że zgadza się na małżeństwo bez miłości z aroganckim i podłym Łużynem, by ocalić rodzinę przed biedą i zapewnić Raskolnikowowi możliwość kontynuowania nauki. Będąc ucieleśnieniem dumy, która opierała się mrocznym obsesjom i oszczerstwom Swidrygajłowa, Dunia jest uderzająco podobna do Raskolnikowa pod względem inteligencji i buntu przeciwko niesprawiedliwości. Pod koniec książki uwalnia się od problemów spowodowanych swoim poświęceniem, deklarując niezależność i zwracając się ku szczerej miłości Razumichina. Symbolizuje honorową kobietę, która nie sprzedaje się, lecz stawia opór w imię tych, których kocha.

Dymitr Prokoficz Razumichin

Przyjaciel Raskolnikowa z uniwersytetu, Razumichin, to optymistyczny, silny i uparty bohater, który mimo trudów i biedy bardzo dobrze rozumie praktyczną stronę życia. Bezinteresownie chroni przyjaciela podczas jego samotnych i paranoicznych kryzysów, znajduje mu pracę, zapewnia nowe ubrania i czuwa nad jego opieką. W toku dalszych wydarzeń troszczy się o matkę Raskolnikowa, Pulcherię, oraz jego siostrę Dunię, stając się częścią rodziny. Łącząc intelekt z realiami praktycznego życia, Razumichin pełni rolę elementu równoważącego szaleństwo wywołane czystym rozumem (stan Raskolnikowa), a żeniąc się ostatecznie z Dunią, buduje uczciwy, bezpieczny dom dla rodziny Raskolnikowa.

Fiodor Dostojewski

Fiodor Michajłowicz Dostojewski urodził się w 1821 roku w Moskwie, w służbowym mieszkaniu Szpitala Maryjskiego dla ubogich, gdzie jego ojciec pracował jako lekarz. Dorastał wśród siedmiorga rodzeństwa, w domu, w którym rządziła surowość. Matka zmarła na gruźlicę w 1837 roku; rok później wstąpił do Szkoły Inżynierii Wojskowej w Petersburgu. Ojciec zmarł w 1839 roku. Ukończył kurs inżynierski, lecz wkrótce porzucił służbę, postanowiwszy żyć z pióra. Pierwszą jego ogłoszoną pracą był przekład Eugenii Grandet Balzaka. Biedni ludzie, wydani w 1846 roku, zyskali pochwałę krytyka Bielińskiego i z dnia na dzień przyniosły mu nazwisko. Wzlot trwał krótko: w 1849 roku aresztowano go za udział w kole Pietraszewskiego, gdzie czytano zakazane teksty. W grudniu wyprowadzono go na plac pod rozstrzelanie; egzekucję wstrzymano w ostatniej chwili odczytanym ukazem. Cztery lata spędził na katordze w Omsku; wtedy też zaczęły się napady padaczki. W 1859 roku wrócił do Petersburga i wraz ze starszym bratem Michałem wydawał czasopisma. W 1864 roku stracił żonę, a kilka miesięcy później Michała; długi i nałóg gry ścigały go latami. Aby zdążyć przed terminem umowy, podyktował Gracza w dwadzieścia sześć dni; stenografka, która go spisała, Anna Snitkina, rok później została jego żoną. W Zbrodni i karze, Idiocie, Biesach i Braciach Karamazow sprawdzał, jak daleko myśl potrafi zaprowadzić człowieka, i oddawał spór samym bohaterom: ten, kto broni idei, i ten, kto ją obala, mówią w powieści z równą siłą. Przemówienie wygłoszone w Moskwie w 1880 roku, przy odsłonięciu pomnika Puszkina, odbiło się szerokim echem. Zmarł w Petersburgu 9 lutego 1881 roku; za trumną szedł ogromny tłum.

Porfiry Pietrowicz

Jest sędzią śledczym prowadzącym sprawę morderstwa. Mimo fizjonomii, która może wydawać się społeczeństwu nieistotna, jest geniuszem, który niszczy podświadomość swoich ofiar, używając psychologii niczym dzieła sztuki. Od momentu, gdy przeczytał artykuł Raskolnikowa, podejrzewa, że to on mógł być zabójcą. Nawet bez ostatecznych dowodów fizycznych (przedmioty pod kamieniem, plamy itp.), doprowadza Raskolnikowa do wewnętrznego wyczerpania – zmuszając go do porzucenia własnej logiki i dumy na rzecz przyznania się do winy – krążąc wokół niego jak mucha poprzez gry o podwójnym obliczu. Choć reprezentuje sprawiedliwość, czerpie również sadystyczną, a zarazem filozoficzną przyjemność z gry w kotka i myszkę.

Piotr Pietrowicz Łużyn

Czterdziestopięcioletni biznesmen i prawnik, który za wszelką cenę chce utrzymać pozycję w społeczeństwie jako szanowany mieszczanin z wysokimi aspiracjami, popartymi pieniędzmi. Marzy o tym, by jego przyszła żona była na tyle biedna i upokorzona, by widziała w nim wybawcę, a jednocześnie piękna i wykształcona niczym królowa. Dlatego zaręcza się z Dunią. W chwili, gdy Raskolnikow staje na drodze jego wykreowanej fantazji o władzy, wpada w szał próżności i knuje niskie oszczerstwa, by zniszczyć tę rodzinę. Potajemnie podkłada nawet własny sturublowy banknot do kieszeni Soni, aby oskarżyć ją o kradzież i poróżnić Raskolnikowa z rodziną, potwierdzając tym samym swoją dominację.

Rodion Romanowicz Raskolnikow

Były student prawa. Narastająca bieda zmusiła go do porzucenia uniwersytetu i odizolowania się w ciasnych, samotnych pokojach na poddaszu w Petersburgu. W tej mrocznej samotności przyjął ideę, że ludzie dzielą się na istoty „nieprzeciętne”, które działają według własnych zasad, oraz „zwyczajne” stado, którego rolą jest jedynie posłuszeństwo. Używając racjonalnych wymówek, takich jak oczyszczenie społeczeństwa i ocalenie rodziny, zabija siekierą lichwiarkę, głównie po to, by sprawdzić, czy jest Napoleonem należącym do tej nieprzeciętnej klasy. Jednak po morderstwie jego natura i sumienie biorą górę nad racjonalną teorią, co wpędza go w głębokie wyobcowanie, chorobę i paranoję. Wyjawiając swój sekret Soni Siemionownej, dostrzega w niej odbicie własnego sumienia i chrześcijaństwa. Jego główną funkcją w opowieści jest udowodnienie, że człowiek nie może pokonać własnej natury samym czystym rozumem i że każdy przestępca nosi w swojej podświadomości potrzebę kary i skruchy. Przez całą książkę błąka się od kryzysu do kryzysu, by w końcu porzucić próżność i znaleźć odkupienie poprzez miłość w drodze na Syberię.

Sonia Siemionowna Marmieładowa

Córka Marmieładowa, pijanego byłego urzędnika państwowego. Aby wykarmić dzieci swojej macochy, Katarzyny Iwanownej, która umiera na gruźlicę, oraz by zwalczyć nędzę ojca, została zmuszona do rozpoczęcia nierządu na ulicach (tzw. „żółty bilet”). Choć skalała swoje ciało, zachowała duszę, czystość i wiarę w Boga w zadziwiająco nieskazitelnym stanie. W tym nędznym świecie, zamiast buntować się, popełniać samobójstwo lub popadać w obłęd, w świetle Biblii uważa za cnotę poddanie się losowi i życie przez cierpienie. To ona wysłuchuje spowiedzi Raskolnikowa, nie boi się go, a wręcz przeciwnie – lituje się nad nim i przekonuje, że musi oczyścić swoją winę, odbywając pokutę. Ostatecznie, udając się z Raskolnikowem na zesłanie, nawiązuje nić współczucia między więźniami a Raskolnikowem i wskrzesza duszę chorego człowieka.