Nikolai Gogol

Nikolai Gogol sinh năm 1809 tại thị trấn Sorochintsy thuộc vùng Poltava, trong một gia đình địa chủ nhỏ. Cha ông, Vasily Gogol-Yanovsky, viết kịch nghiệp dư và dựng sân khấu ngay tại nhà; ông qua đời khi Gogol mười lăm tuổi. Là đứa trẻ hay đau ốm và khép kín, cậu bé nổi tiếng ở trường Nezhin nhờ cái lưỡi sắc bén và những vai ông già bà cả trong các buổi diễn của trường.

Năm 1828, ông lên Peterburg tìm danh tiếng; ý định làm diễn viên không thành, và khi bài thơ Hanz Küchelgarten tự bỏ tiền in bị chê tơi bời, ông thu gom rồi đốt sạch những bản còn lại. Viết trong lúc làm một chân thư lại quèn, tập truyện làng quê Ukraina Những buổi tối ở gần ấp Dikanka (1831-32) đưa tên tuổi ông đến với công chúng chỉ sau một đêm và mang lại tình bạn với Pushkin.

Năm 1835 ông cho in Mirgorod và Arabesques; một năm sau, vở Quan thanh tra lên sàn diễn và tiếng cười nhắm vào đám quan lại tỉnh lẻ gây nên một trận ồn ào. Kiệt sức vì những phản ứng ấy, Gogol rời nước Nga và sống phần lớn mười hai năm sau đó ở Rome, nơi ông viết tập một Những linh hồn chết. Cuốn Những đoạn chọn lọc từ thư từ với bạn bè in năm 1847 khiến chính những nhà phê bình từng bênh vực ông quay lưng lại; lá thư giận dữ của Belinsky làm ông chấn động.

Ngòi bút Gogol giữ cái buồn cười và cái rợn người trong cùng một câu: gã thư lại nhạt nhòa của Chiếc áo khoác cũng như những trang ấp tỉnh lẻ trong Những linh hồn chết vừa khiến người ta bật cười vừa khiến người ta bất an. Mạch hiện thực của văn xuôi Nga phần lớn lớn lên từ cái nhìn đó. Năm 1848 ông hành hương đến Jerusalem; những năm cuối đời chìm trong khủng hoảng tôn giáo. Tháng 2 năm 1852, ông ném bản thảo tập hai Những linh hồn chết vào lửa, bỏ ăn, và mấy ngày sau qua đời tại Moskva ở tuổi bốn mươi hai.