Jane Austen
Jane Austen'ın ölümsüz eseri "Aşk ve Gurur" (Pride and Prejudice), 19. yüzyıl İngiltere'sinde Bennet ailesinin beş kızının evlilik arayışlarını, toplumsal sınıf farklarını, gurur ve önyargının insan ilişkilerini nasıl etkilediğini ele alan klasik bir aşk romanıdır. Zeki Elizabeth Bennet ve varlıklı Mr. Darcy'nin çekişmeli ilişkisine odaklanır.
Elizabeth'in başkalarını hemen yargılama tutkusu ve önyargıları ile Bay Darcy'nin sınıf kibri arasındaki uyuşmazlığın, çevrelerindeki insanların (aile, sahte dostlar, entrikacı düşmanlar) müdahaleleriyle aşılması gereken bir krize dönüşmesi.
İngiltere kırsalı ve şehirleri; Hertfordshire (Longbourn, Netherfield, Meryton), Kent (Rosings, Hunsford), Derbyshire (Pemberley) ve Londra.
19. yüzyılın başları (1800'lü yıllar)
Ondokuzuncu yüzyıl başları İngiltere'sinin taşra ve yüksek sosyete yaşamına hâkim olan ironik, sosyal kurallara son derece bağımlı, canlı ve aynı zamanda sınıf ayrımlarının yarattığı gergin, yargılayıcı bir atmosfer.
Üçüncü tekil şahıs, her şeyi bilen (omniscient) ancak çoğunlukla ana karakter Elizabeth Bennet'in iç dünyasına ve süzgecine odaklanan ironik ve esprili anlatıcı.
Toplumda saygınlık ve sınıf aidiyeti her şeyin üstündedir; kadınların miras hukuku gereği varlıkları kısıtlandığından iyi bir evlilik tek gelecek güvencesidir. Bir kadının veya ailesinin itibarı (Lydia olayı gibi) bir kez zedelendiğinde bir daha geri kazanılamaz.
Kadınların asıl görevinin estetik yetenekler kazanmak, ev işlerini düzgün yürütmek ve varlıklı beylerle evlenmek olduğu ataerkil kırsal İngiliz burjuvazisi ve aristokrasisi. Mülklerin erkek vârislere bırakıldığı (entailment/miras vakfı) yasal sistem.
Kişiler çember üzerinde eşit aralıklarla dizilir; çizgilere tıklayarak ilişki türü ve dinamiğini okuyabilirsiniz.
Bir çizgiye tıklayarak ilişki detayını açın.
Başlangıçta birbirlerine karşı yoğun bir önyargı ve gurur çatışması yaşarlar. Darcy'nin sosyal kibri ile Elizabeth'in zihinsel inadı karşı karşıya gelir. Darcy'nin Elizabeth'in keskin zekasına ve canlılığına aşık olması, ardından Elizabeth'in gerçekleri (Wickham'ın yalanları ve Darcy'nin gizli iyilikleri) öğrenerek içsel bir değişim yaşamasıyla güç dengesi karşılıklı derin bir saygıya ve aşka dönüşür.
Darcy'nin 'Sizi tanıyalı bir ayı geçmeden, dünyada evlenmeye razı olacağım son erkek olduğunuzu hissettim' diyen Elizabeth'e yazarak gerçekleri açıkladığı mektup sahneleri.
Tereddütsüz, saf ve uysal bir çekimdir. Her ikisi de fazla iyi niyetli olduklarından dış etkilere (Darcy ve Bingley'in kız kardeşlerine) kanıp ayrı kalırlar; ilişkilerinde gerilimi yaratan da bu sükunet ve dışarıya net gösterilmeyen duygulardır. Birbirlerine her zaman derin bir güven ve aşk beslerler.
Jane'in Londra'da Bingley tarafından aranmadığı için günlerce çektiği sessiz üzüntünün ardından Bingley'in geri dönüp sessizce onay alışı.
Tamamen güven ve dürüstlüğe dayalı, sarsılmaz bir kız kardeşlik bağı. Elizabeth, ablası Jane'in aşırı saf ve affedici doğası yüzünden incinmesinden korkar ve onun adına savaşmaya her an hazırdır; Jane ise kız kardeşinin sivriliğini törpülemeye ve olaylara iyi yönden bakmasını sağlamaya çalışır.
Elizabeth'in ablası hastalandığında hiç düşünmeden diz boyu çamura batarak üç millik yolu yürüyüp Netherfield'e gitmesi.
Uyumsuz ve saygısız bir evlilik. Zeki ama tembel bir adam olan Bay Bennet karısının sığlığıyla eğlenip onu ciddiye almazken, Bayan Bennet de kızlarını koca bulmaktan ibaret olan dar dünyasında kocasının ilgisizliğine sürekli sızlanır.
Bay Bennet'ın 'Senin gibi sinirleri bozuk insanların canı pek konuşmak istemez' tarzı alaycı yorumlarıyla karısını çileden çıkarması.
Önceleri Wickham'ın pürüzsüz cazibesi ve Darcy'nin kötü olduğu yönündeki sözleriyle Elizabeth için oldukça ilgi çekici bir dostluktur. Ancak Darcy'nin mektubu ve eldeki kanıtlarla Wickham'ın yalanları ortaya çıkınca bu bağ tamamen kopar, keskin bir nefret ve hayal kırıklığına döner.
Elizabeth'in Lydia'nın kaçışını öğrendiğinde Wickham hakkında 'Onun, kelimenin tam anlamıyla serseri; dürüstlük, şeref tanımayan bir adam olduğunu biliyoruz' diye haykırması.
Geçmişten gelen çok derin bir düşmanlık ve kin. Vefasız ve sömürücü olan Wickham, Darcy'nin babasının ilgisini kullanmış, servet peşine düşmüş ve Darcy'nin on beş yaşındaki kız kardeşi Georgiana'yı kaçırmaya kalkışmıştır. Aralarında tamamen ahlaki bir zıtlık vardır.
Darcy'nin Elizabeth'e yazdığı detaylı açıklama mektubunda 'George Wickham'ın başlıca hedefi otuz bin sterlinlik servetti ve benden intikam almak istiyordu' demesi.
Bingley uysal, Darcy ise otoriter ve kararlıdır. Bingley en yakın dostuna sonsuz saygı duyar, kararlarını doğrudan onun öğütlerine göre yönlendirir. Güç dengesi Darcy'de toplanmıştır ancak Darcy'nin tek gayesi dostunu potansiyel sorunlardan korumaktır.
Darcy'nin Bingley'i, Jane'in ona ilgisiz olduğu yalanıyla ikna edip Hertfordshire'dan çekip koparabilmesi.
Leydi'nin soylu ve zorba karakterine boyun eğmeyi reddeden Elizabeth'in entelektüel isyanı. Leydi Catherine ona ezilebilecek aşağı bir taşralı gözüyle bakarken, Elizabeth kendi değerini savunur ve onu mantığıyla ezer.
Leydi Catherine'in Darcy'den uzak durmasını emretmek üzere Longbourn'a geldiğinde Elizabeth'in 'Beni korkutarak bu kadar akla sığmaz bir şeyi kabul ettiremezsiniz' şeklindeki asil reddi.
Tamamen pragmatik, ruhsuz ve hesapçı bir birliktelik. Charlotte kocasının aptal, dalkavuk ve sıkıcı biri olduğunun fazlasıyla farkındadır ancak geçim sıkıntısı yaşamamak adına onu idare etmeyi, uzağında durarak kendi düzenini kurmayı ustalıkla başarır.
Elizabeth ziyarete gittiğinde, Charlotte'un, eşi Collins ile yüz yüze kalmamak için kocasının odasını ayrı tutmasından belli olan soğuk ama idareci tavrı.
Büyük bir anlayışsızlık ve anlaşmazlık söz konusudur. Bayan Bennet ne pahasına olursa olsun kızını koca eline teslim etmek isterken, Elizabeth kendi aklıyla seçmeyeceği, aşksız bir ilişkiyi kesinlikle reddeder. Anne ona aptal veya kaba muamelesi yaparken Elizabeth onu içten içe utanarak izler.
Bay Collins'in evlilik teklifini Elizabeth reddettiğinde, annesinin 'Eğer teklifi kabul etmezsen benimle asla konuşmayacaksın' şeklindeki patırtısı.
