Karakterler

Gerasim

De jonge, uit het boerenland afkomstige bediende in het huis van Iwan Iljitsj. Hij is niet verstrikt geraakt in de raderen van het valse burgerlijke leven in de stad; hij heeft de eerlijke, sterke en natuurlijke aard van het dorp niet verloren. Hij voert zijn werk uit met genoeg mededogen en moed om de eenzaamheid en de lichamelijke schaamte die Iwans grootste angsten op zijn sterfbed zijn, weg te nemen; hij is niet walgend van het reinigen van uitwerpselen of van de dood.

Iwan Iljitsj Golowin

Een bureaucraat die na zijn rechtenstudie een gewoon, maar glanzend ambtenarenleven begon. Tot aan zijn overlijden op vijfenveertigjarige leeftijd probeerde hij dat ideale, correcte, eerlijke en fatsoenlijke burgerleven dat 'door iedereen werd toegejuicht' perfect na te bootsen. Op het hoogtepunt van zijn huiselijk leven, dat hij in lijn had gebracht met zijn succes op het werk en zijn stijgende inkomen, viel hij van een ladder terwijl hij gordijnen ophing in zijn nieuw gekochte huis. De simpele klap in zijn zij veranderde langzamerhand in een dodelijke aandoening, een onbegrijpelijk wegkwijnen. Tijdens zijn ziekte viel de valsheid van zijn familie hem op; samen met de fysieke kwelling die hij verdroeg, ontdekte hij hoe vals en betekenisloos zijn leven in werkelijkheid was.

Leo Tolstoj

Lev Nikolajevitsj Tolstoj werd in 1828 geboren op het familielandgoed Jasnaja Poljana bij Toela, in een oud adellijk geslacht. Zijn moeder verloor hij voor hij twee was, zijn vader toen hij negen was; hij groeide op bij familieleden. Aan de universiteit van Kazan studeerde hij eerst oosterse talen en daarna rechten, maar hij vertrok zonder diploma en keerde terug naar de familiegrond. Jasnaja Poljana bleef de plek waar hij zijn leven lang naar terugkeerde. In 1851 trad hij toe tot een artilleriebrigade en vertrok naar de Kaukasus; de dienstjaren brachten hem dichter bij het schrijven. Zijn eerste boek, 'Kinderjaren', verscheen in 1852 in het tijdschrift 'De Tijdgenoot' en maakte zijn naam; daarna volgden 'Jongensjaren' en 'Jeugd'. Tijdens de Krimoorlog maakte hij het beleg van Sebastopol mee; de daaruit voortgekomen 'Verhalen uit Sebastopol' vielen op door een blik op de oorlog zonder heldhaftige opsmuk. In 1859 opende hij op zijn landgoed een school voor boerenkinderen. In 1862 trouwde hij met Sofja Andrejevna Bers; ze kregen dertien kinderen. 'Oorlog en vrede' en daarna 'Anna Karenina' ontstonden in deze jaren. De geloofscrisis die op 'Anna Karenina' volgde beschreef hij in 'Mijn biecht'; hij wendde zich tot een leer die eigendom, kerk en staatsgeweld verwierp. In 1901 sloot de Russisch-Orthodoxe Kerk hem uit. In de late vertellingen 'De dood van Iwan Iljitsj' en 'Hadzji Moerat' bracht hij zijn werkwijze tot haar dichtste vorm: details opstapelen tot de binnenwereld van een mens opengaat. Zijn vertellen, dat doordringt in het bewustzijn van zijn personages, veranderde de maat van wat een roman vermag; zijn gedachte van verzet zonder geweld vond ook buiten Rusland weerklank en reikte tot Gandhi. In het najaar van 1910 verliet hij heimelijk zijn huis, werd onderweg ziek en stierf op het station van Astapovo. 'Hadzji Moerat' verscheen pas na zijn dood.

Liza (Lizanka Golowina)

De enige, gezonde, jonge dochter van Iwan Iljitsj. Verloofd met een rijke rechter genaamd Petrisjtsjev, is ze verdwaald in haar eigen rooskleurige wereld. De ziekte die zich door het huis verspreidt, voelt voor haar als een irriterende, walgelijke en sinistere straf die een schaduw werpt over haar jonge lentetijd.

Pjotr Iwanowitsj

Een vriend van Iwan Iljitsj die hij kent sinds de rechtenstudie. Het personage dat naar het huis van Iwan gaat nadat hij is overleden, de begrafenis bijwoont en de omgeving inspecteert. Hij vertegenwoordigt de man die zelfs tijdens zijn werk valse en burgerlijke belangen nastreeft, en die zelfs achter de rug van de overledene zijn eigen politieke spelletjes speelt.

Praskowja Fjodorowna Golowina

De echtgenote van Iwan Iljitsj. Hoewel ze ooit een aantrekkelijke en respectabele vrouw was, is ze na opeenvolgende zwangerschappen en het verlies van kinderen nerveus, hypochondrisch en ijdel geworden. Ze bekommert zich om het levensonderhoud van haar man, de verloving van haar dochter en het aanzien van het huishouden. Ze behandelt de fatale ziekte van haar man als een brute blunder die haar routine verstoort, waarbij ze hem in feite beschuldigt van luiheid en opzettelijke eigenzinnigheid.

Beroemde arts

Een van de arrogante artsen uit Sint-Petersburg die werden geroepen om een remedie voor de kwaal van Iwan Iljitsj te vinden, en die zich nooit bekommert om het lijden van de patiënt, maar eerder probeert een wetenschappelijk raadsel op te lossen door te vragen: 'is het dit orgaan of die ziekte?'. Hij is een abstracte spiegel van het koude mechanisme dat Iwan in zijn carrière ooit op criminelen toepaste, nu op Iwan zelf toegepast via zijn gezondheid.